Het bericht dateert van jaren geleden. Beleggers waren opgelicht door een stel investeerders die torenhoge rendementen in het vooruitzicht stelden. Onder de gedupeerden bevonden zich, zoals gewoonlijk, ook weer enkele bekende Nederlanders. Wat was de truc? Er werd hen een rendement van 2% op dagbasis beloofd. Als ze ook maar een beetje hadden kunnen rekenen, waren ze nooit in die val getrapt.

Het wonder van 72
Het is een simpel trucje. Deel het beoogde rendement op het cijfer 72 en je hebt het aantal jaren die een investering nodig heeft om te verdubbelen. Dus een belegging met een jaarlijks rendement van 6% doet er 12 jaar (72:6) over om te verdubbelen. Een rendement van 12% doet daar zes jaar over. Enz. enz. Om terug te gaan naar de oplichterij. Men beloofde 2% per dag – per dag, niet per jaar. Dat zou betekenen dat de investering na 36 dagen (72:2) zou verdubbelen. Telkens weer. Dus verviervoudigen na 72 dagen, verachtvoudigen na 108 dagen, enz. Na een jaar zou een belegging van € 1.000 zijn aangegroeid tot meer dan 1 miljoen! En wie gelooft dat? Niemand toch? Jawel, enkele argeloze mensen met geld die in sprookjes geloven en vooral, mensen die niet konden rekenen.

Een van de redenen dat we emotionele beslissingen nemen is dat we niet kunnen rekenen. De oplichtingszaak is daar een treffende illustratie van. Het zorgt er ook voor dat we in het dagelijkse leven geconfronteerd worden met missers, vaak kostbare missers. Besturen van grote ondernemingen geven exorbitante bedragen uit aan zaken die eigenlijk in de privé-sfeer thuishoren. De inmiddels veroordeelde voorzitter van het conglomeraat Tyco International voerde de verjaardag van zijn echtgenote op als bedrijfskosten. Locatie: Sardinië. Kosten: $2 miljoen. Te betalen dus door de aandeelhouders.

Een ander voorbeeld is Ross Johnson, de bestuursvoorzitter van RJR Nabisco in de jaren 80. Ook hij gaf kapitalen aan bedrijfsgeld uit voor geldverslindende feesten, werd veelvuldig gesignaleerd in het bijzijn van beroemdheden en kocht een ‘luchtmacht’ aan dure privé-jets. Een van de oorzaken van de verkwisting was het feit dat de heer Johnson, noch een ander lid van de raad van bestuur, veel aandelen in de onderneming had. In het geval van Johnson bedroeg zijn aandelenbezit 0,05% van het totale aandelenkapitaal, en vertegenwoordigde het slechts een klein deel van zijn totale privé-vermogen. Een verkwistende uitgave van in dit geval $21 mln voelde Johnson met zijn 0,05% niet terug in zijn portemonnee. Want hoeveel is 0,05% van 21 mln ook alweer? Weet u het antwoord?

Een ander rekenvoorbeeld. Chinese gezinnen kennen grote waarde toe aan het hebben van een zoon. Toch probeert de Chinese overheid met de één-kind-politiek de groei van de bevolking in te dammen. Laten we veronderstellen dat de kans op een meisje precies 50% is, maar dat elke gezin stopt met kinderen zodra het een zoon heeft. Dus sommige gezinnen hebben een zoon, sommige een oudere dochter en een zoon, sommige twee oudere dochters en een zoon, enz. enz. Welk percentage van alle Chinese baby’s is in dit scenario een meisje? Het antwoord vindt u na de volgende alinea.

Een gezonde beslissing nemen bij het beleggen op basis van rekenkundige analyse is nog veel ingewikkelder dan de bovenstaande sommetjes. Achter elke belegging gaat een woud aan kosten en baten schuil op basis waarvan we ons een oordeel dienen te vormen bij de waardebepaling van een bedrijf. Het wordt nog ingewikkelder als we dat voor die onderneming trachten te voorspellen voor de komende vijf of tien jaar.

Het juiste antwoord voor de oplossing van het Chinese kinderprobleem is: precies de helft. Zoals we al stelden is de kans op een jongen of een meisje precies vijftig procent. De totale bevolking zal dan logischerwijs ook voor precies de helft uit jongens bestaan, en voor de andere helft uit meisjes. De afzonderlijke gezinssamenstelling doet er niet meer toe, ook niet of je stopt na een, twee of drie meisjes.

Zelfoverschatting
We zijn dus niet geconditioneerd om rekenkundige berekeningen te maken. Uit de praktijk blijkt dat zelfs raketgeleerden de fout ingaan bij het oplossen van simpele raadsels. Het nieuws wordt nog slechter. Het tweede grote probleem waar we tegenaan lopen bij beleggen is dat we lijden aan chronische zelfoverschatting. We zijn slecht in het maken van elementaire sommetjes om een belegging te analyseren, en tegelijkertijd zijn we ons niet bewust van onze tekortkomingen.

Zelfoverschatting is er in veel smaken. Als we mensen vragen om zichzelf met anderen te vergelijken, ligt de uitkomst altijd boven het gemiddelde. Bijvoorbeeld, als we aan mensen vragen of ze beter autorijden dan anderen, antwoordt meer dan de helft met ja, ook al is dat statistisch onmogelijk. Als aan een samenwonend of getrouwd stel gevraagd wordt hoeveel procent van de tijd ze individueel aan het huishouden besteden, ligt het totaal altijd boven de 100%.

De conclusie is dat we aan het beleggingsspel beginnen met een analytische gereedschapskist waarin bepaalde noodzakelijke werktuigen ontbreken, werktuigen die nodig zijn om te kunnen beleggen. En om nog meer zout in de wonde te wrijven, onze zelfoverschatting maakt ook nog eens dat we vinden dat we die noodzakelijke eigenschappen wel bezitten. Laten we daarom maar hopen dat u zich na lezing van deze column met een dosis gezonde zelfkritiek enigszins kunt wapenen tegen die eigen tekortkoming.

Emissiekalender
Luchthaven Schiphol Nederland B.V. kondigt vanochtend een 10jarige lening aan. Couponindicatie 4,43%, stukken vanaf 100.000 euro. De verwachte grootte is rond de 450 mln euro. Settlement 28 april a.s. Oudere leningen zoals altijd op onze emissiekalender.