75.000 miljard dollar. Dat is volgens topstrateeg Bill Gross van de obligatiemoloch Pimco het échte overheidstekort van de Verenigde Staten. Het is een bedrag waar het je van gaat duizelen.

‘Dit soort bedragen zijn voor een gewoon mens toch niet meer te bevatten’, zo merkte een cliënt op na het lezen van onze kwartaalrapportage, waarin we de 75.000 miljard dollar opvoerden. De persoon in kwestie heeft gelijk. Soms worden getallen zo groot dat de hersenen het niet meer kunnen verwerken. Dat begint al bij relatief kleine bedragen.

Er bestaat een voorbeeld uit de bestuurskamer van een bedrijf, waar de directie oeverloos doorpraat over de aanschafprijs van nieuwe koffiezetapparaten op alle afdelingen. Als in het volgende agendapunt de vervanging van een machine in de productiehal aan de orde komt, waarvan de kosten geen 600.000 maar helaas 650.000 euro zijn, dan wordt dit item binnen enkele minuten afgehamerd. Op zes ton maakt 50 mille niet zo veel meer uit, maar 30 euro op een koffiezetter van 200 euro, da’s serieus geld.

‘Buiten balans’ verplichtingen
Bill Gross komt aan zijn 75 biljoen dollar door bij de bestaande staatschuld ook de door hem berekende (en nog niet gedekte) verplichtingen voor werkloosheid- en zorguitkeringen op te tellen. De 75 biljoen staat gelijk aan vijf keer het bruto binnenlands product van de VS. Rekenen we over de 75 biljoen ook nog eens de rente uit dan komen we op 2.600 miljard. Meer dan het tienvoudige van de 250 miljard die de V.S. nu aan rentebetalingen kwijt zijn, en zo’n anderhalf maal het hele huidige overheidstekort. Al deze bedragen worden nu buiten de balans gehouden en de Amerikanen hebben geen geld opzij gezet voor deze toekomstige verplichtingen.

Buiten de balans om. Het zijn woorden die geen positieve herinneringen bij ons oproepen. Het boekhoudschandaal bij Ahold bleek destijds ook te gaan om activiteiten die niet direct zichtbaar waren in de jaarrekening. Bij Enron, de energiereus die in 2001 omviel, werden miljardenverliezen buiten de boeken gehouden. En een beleggingsmaatschappij van het Italiaanse zuivelconcern Parmalat bleek niet te bestaan: weg 4 miljard euro, weg Parmalat.

Het is nu makkelijk om met de vinger naar Amerika te wijzen, maar we hoeven onszelf ook niet op de borst te kloppen. Met onze Europese boekhouding is het al niet veel beter gesteld. Ook wij verdrinken in de schuld. Schuld die we nooit terug kunnen betalen, zoals ik in mijn vorige column al opmerkte. Kortom, we zitten net als de Amerikanen in hetzelfde schuitje.

Het is een lange aanloop, maar het punt zal nu wel duidelijk zijn. Welke actie kunnen we nu ondernemen, of beter, wat moeten we vooral niet doen:

1. Beleg niet obligaties van de Piigs-landen. Houd het bij veilige staatsleningen uit eigen land en die van onze oosterburen. Neem de lage coupon voor lief, het gaat om bescherming van de hoofdsom.
2. Wat er met de dollar gebeurt met zo’n schuld, laat zich raden. Mijd dus vastrentende dollarbeleggingen en wijk eerder uit naar beleggingen in Zwitserse franken, Noorse kronen of zelfs Chinese Renminbi’s.

Onderpand
Soms lijken dingen niet wat ze zijn. We spraken al over de buiten-balans-verplichtingen, die een holle huls bleken. Het IJslandse deposito voor het garantiestelsel bleek uiteindelijk niet groter dan enkele miljoenen euro’s, onvoldoende voor miljarden aan compensatie die uit de claims tevoorschijn kwam.

In de markt van de indextrackers en ETF’s (Exchange Traded Funds, indexfondsen) duiken de eerste kritische rapporten op, waarin men stelt dat de inhoud van de fondsen nog wel eens ‘synthetisch’ van aard is. Dat wil zeggen: er ligt geen of onvoldoende hard onderpand onder alle verplichtingen. Dus kijken we weer tegen het plaatje aan dat er meer contracten uitstaan dan dat er spullen tegenover staan.

Dit beeld roept herinneringen op aan de markt in Credit Default Swaps (CDS), waar meer verzekeringen op bedrijfsleningen liepen dan er aan onderliggende kredieten uitstond. Toen dat aan het licht kwam en er contracten afgewikkeld moesten worden, viel de grote Amerikaanse verzekeraar AIG bijna om. AIG trad als herverzekeraar in CDS-en op en voor elke tien miljoen dollar ontving de verzekeraar maar liefst 100 dollar op jaarbasis.  ‘Gratis geld’, zo werd verondersteld. AIG werd gered met miljarden overheidsgeld. Het was een van de eerste dominostenen die tijdens de kredietcrisis omvielen.

En bij de populaire papieren goud- en zilverbeleggingen, ten slotte, liggen er daadwerkelijk goud- en zilverstaven in de grootstedelijke kluizen, zo wordt ons verzekerd. Maar ik zou toch maar eens mijn bezittingen bij de bewaarder gaan inspecteren, want misschien is het niet allemaal goud wat er blinkt.

Emissiekalender
Enkele interessante nieuwe leningen, deze week. Een driejarige Van Lanschot lening, die 4 5/8% coupon geeft. Jammer genoeg met minimale deelname vanaf 100.000 euro. Pas boven dat minimum kan je ook in coupures van 1.000 euro beleggen. Collega-bank Rabobank Nederland vergoedt 3,875% voor vijf jaar, stukken van 1.000. Aan de hoogrenderende kant een lening van een Duitse telecommer, Freenet. Een obligatie met een vijfjarige looptijd en een 7,125% coupon, gebracht op 99,491%. Geen rating, dus huiswerk van uw adviseur is vereist, ook omdat deze lening alleen verkocht mag worden aan zogeheten ‘gekwalificeerde beleggers’; uw vermogensbeheerder is zo’n belegger, dus als u van hem/haar het groene licht krijgt, mag u toehappen. Overige leningen als vertrouwd op onze emissiekalender.