Onder de beleggers vinden we veel doe-het-zelvers. Zij weten goed hun weg te vinden in het woud aan informatie op het internet. En ze onderschrijven vaak met hun resultaat het ouderwetse adagium over beleggingsadviseurs: in een stijgende markt hoef je ze niet te horen, in een dalende markt wil je ze niet horen. Helaas zijn er ook veel mensen die vrijwel analfabeet zijn op financieel gebied.
Zij beschikken vaak zelfs niet over ook maar een pietsje basiskennis als het over financiële zaken gaat. Terwijl het op zijn minst handig is als je in een gesprek over welke geldkwestie dan ook weet waar de financiële specialist aan de andere kant van de tafel het over heeft. Om nog maar te zwijgen over de vraag of je kan beoordelen of je inderdaad wel met een echte financiële specialist hebt te maken. En dus niet met een gladde verkoper die een degelijke training heeft gehad om jou een bepaald beleggingsproduct aan te smeren.
In de praktijk blijken steeds weer veel mensen niet in staat om tot zo’n oordeel te komen. De grote belangstelling voor aansluiting bij allerlei ‘verliesstichtingen’ in geval van ernstige verliezen bij de door de verkoper als goud voorgespiegelde belegging of polis spreekt wat dat aangaat boekdelen.
We nemen in Nederland echt geen uitzonderingspositie in. Kijk maar eens naar Amerika met bijvoorbeeld de rampen rond de hypothecaire leningen. Eenvoudigweg omdat die na een paar jaar veel duurder uit bleken te vallen dan dat men zich bij de start had gerealiseerd. Net als bij ons had er met een beetje basale kennis op financieel gebied veel leed kunnen worden bespaard.
Maar hoe staat het dan werkelijk met die kennis. Hierbij een klein zelfonderzoek.
Vijf financiële basisvragen
- Stel je hebt 100 euro op een spaarrekening staan en de rentevergoeding is 2% per jaar. Hoeveel staat er na vijf jaar op de spaarrekening als je niet aan het geld komt?
a. Meer dan 102 euro
b. Precies 102 euro
c. Minder dan 102 euro
d. Weet niet
e. Ik sla deze vraag over
- Stel je hebt 100 euro op een spaarrekening staan en de rentevergoeding is 20% per jaar. Je laat zowel de rente als het geld staan. Hoeveel staat er na vijf jaar in totaal op de spaarrekening?
a. Meer dan 200 euro
b. Precies 200 euro
c. Minder dan 200 euro
d. Weet niet
e. Ik sla deze vraag over
- Stel dat de rentevergoeding op je spaarrekening 1% is en de inflatie is 2% per jaar. Hoeveel kun je na 1 jaar kopen met het geld op die spaarrekening?
a. Meer dan vandaag
b. Precies evenveel
c. Minder dan vandaag
d. Weet niet
e. Ik sla deze vraag over.
- Stel dat een vriend vandaag 10.000 euro erft en zijn zoon erft 10.000 euro over 3 jaar. Wie van de twee is rijker door die erfenis?
a. Mijn vriend
b. Zijn zoon
c. Ze zijn alle twee even rijk
d. Weet niet
e. Ik sla deze vraag over.
- Stel dat in 2020 je inkomen is verdubbeld en dat de prijzen van alle goederen tegen die tijd ook zijn verdubbeld. Hoeveel kun je in 2020 kopen met dat inkomen?
a. Meer dan vandaag
b. Hetzelfde
c. Minder dan vandaag
d. Weet niet
e. Ik sla deze vraag over
(Antwoorden onderaan deze column)
De vragen zijn gebaseerd op een Amerikaans onderzoek onder mensen van boven de achttien jaar. Daar had 43% van de ondervraagden alle vijf vragen goed. Maar liefst 57% van de ondervraagden had dus een of meer van de bovenstaande vijf vragen fout. Het gaat hier om elementaire kennis van begrippen als inflatie, het rente-op-rente-effect en de tijdswaarde van geld. Ik ben benieuwd hoe de Nederlander het er af zou brengen. Nu zit ikzelf nog wel eens bij mensen aan de tafel en ik vrees dat de kennis niet veel beter is.
En wat de uitkomst ook zou zijn, het gaat hier om simpele financiële sommetjes. Als de helft van alle volwassenen deze vragen al niet goed kan beantwoorden, hoe moet het dan gaan als er een financiële ‘expert’ tegenover je aan de keukentafel zit, iemand die probeert om een geweldig product aan je te verkopen? Of iemand die je gaat adviseren over een hypotheek, je pensioen of een verzekering? Of nog erger, over beleggingen? Iemand die beschikt over een machtig palet, dat hij/zij naar believen kan misbruiken: kennis, autoriteit, overtuigingskracht en vertrouwen.
Ik zou graag zien dat de gemiddelde consument zich wat mondiger kon tonen als het over financiële vraagstukken gaat. Daar zou best wat meer aan kunnen worden gedaan. Bijvoorbeeld als vast onderdeel van het onderwijsprogramma. Er zouden dan ongetwijfeld heel wat minder putten hoeven te worden gedempt waarin het kalf al lang en breed is verdronken.
Doe-het-zelf-lening
Laat ik terugkeren naar ons vakgebied, beleggen in obligaties: we kunnen de doe-het-zelvers op hun wenken bedienen. Deze week kwam de Duitse gigant van bouwmarkten en doe-het-zelf-artikelen Praktiker met een vijfjarige lening. Coupon 5,875%, senior unsecured, rechttoe rechtaan lening dus, stukken van 1.000 euro. De enige horde die de belegger moet nemen, is die van de rating. De lening heeft namelijk geen rating. Geen kredietoordeel dus van een groot ratingbureau als Standard & Poors, Moody’s of Fitch.
Gelukkig kunnen wij op dit vlak onze doe-het-zelf-spullen laten voor wat ze zijn. Zoals al eerder gemeld maken wij gebruik van de expertise van het OK-rating Instituut van Willem Okkerse. Okkerse kan op ons verzoek het onderliggende bedrijf doorlichten en van een kwaliteitskeurmerk voorzien. De laatste paar bedrijven die we aan Okkerse voorlegden, kregen helaas een negatief oordeel en die konden we dan ook niet aan onze klanten adviseren. Het geeft wel aan hoeveel kaf er onder het koren zit. Op het eerste oog goede debiteuren worden genadeloos door Okkerse als potentiële kat-in-de-zak bestempeld en naar de prullenmand verwezen.
Praktiker kwam wel als winnaar uit de strijd tevoorschijn. Wij kunnen de lening dus met een positief kredietoordeel aan onze cliënten aanbevelen, maar de rest van beleggend en adviserend Nederland zal daar vast heel anders over denken. Geen kredietoordeel betekent dan in de meeste gevallen ‘verboden toegang’. Het enige wat u nu nog in de strijd kunt werpen is uw overtuigingskracht om uw adviseur van uw gelijk te overtuigen. Succes daarmee.
Overige nieuwe leningen als vertrouwd op onze emissiekalender.
De juiste antwoorden zijn: 1a, 2a, 3c, 4a, 5b.
