Moet ik met alle onrust om ons heen nu obligaties kopen of verkopen. Of nog even wachten. Beleggers kunnen op dat soort vragen in deze spannende tijden vaak maar moeilijk een duidelijk antwoord vinden in de vele beschouwingen over de mogelijk nog verdere stijgende of wellicht weer dalende rente. Voor ons staat in elk geval één advies als een paal boven water: verkoop de obligaties van de financials.

Het is niet bepaald rustig in de wereld om ons heen. En zeker niet op de obligatiemarkt. In de Europese periferie hangt de kat in de gordijnen. De rentevergoeding die landen als Ierland, Portugal, Spanje en Italië moeten betalen, liggen beangstigend veel procenten boven die van Duitsland en Nederland.

Kijkt u maar in het onderstaande tabelletje van enkele dagen geleden. Ter vergelijking: de 10jaars rente in Nederland staat op 3%.

Terwijl de Europese leiders (lijders is misschien nog een beter woord) steggelen over de juiste maatregelen, doet de markt gewoon zijn werk. Wat de belegger wil horen is een eensluidend antwoord van Europa welke structurele maatregelen er genomen worden om de crisis te bezweren. De enige die dit voorlopig begrijpt is Trichet, de president van de Europese Centrale Bank. Hij wist de markten enigszins te kalmeren met uitspraken dat de ECB er alles aan zal doen om de euro te verdedigen.

Maar is de boel nog wel te redden? Wij denken van niet. De schulden van sommige landen zijn te groot om er op een normale manier uit te komen. Zo kan Ierland doen wat het wil, een land met een economie ter grootte van de Amerikaanse staat Connecticut is niet bij machte om zelfstandig de schuld af te lossen. Die arme Ieren, vier miljoen in getal, zullen nog jaren moeten bloeden voordat de brokstukken van de failliete banken opgeruimd zijn. Wat in onze optiek nog rest is schuldreductie middels afstempelen.

De oprichting van een supranationaal fonds, zeg maar de Centrale Eurobank, is nog de beste optie om de markten tot kalmte te brengen. Die bank zou dan voor alle lidstaten de uitgifte van obligaties moeten regelen, waarmee de renteverschillen zoals die nu optreden fors kleiner worden. Alleen verwacht ik protesten van de sterke landen, die vinden dat ze gestraft gaan worden voor hun gedisciplineerde begrotingsbeleid, nu ze vele miljarden van de belastingbetaler in de vorm van hulp aan de zwakke broeders mogen doneren. Dat protest begint al dicht bij huis. In ons eigen land plaatst de PvdA nu al voorwaarden waaronder we de getroffen landen mogen redden.

Beleggen in obligaties
Daarmee komen we tot de kernvraag voor beleggers in obligaties. Wat betekent dat voor bezitters van vastrentend papier, ofwel wie zijn het kwetsbaarst bij een scenario dat we zojuist geschetst hebben? Juist, de financials. Banken en verzekeraars. Vanuit hun structuur is het deze categorie die staatsleningen in portefeuille hebben als dekking voor hun activiteiten. Dus ook staatsleningen van eurolanden met problemen. Wie verwacht dat de redding niet nabij is maar dat die pas in de verre toekomst verscholen ligt, doet vastrentende waarden van financiële instellingen in de verkoop. Leuker kunnen we het niet maken, duidelijker wel.

Als alternatief zijn er bedrijfsobligaties. Het bedrijfsleven is tot op het bod gesaneerd en de balansen hebben er in jaren niet zo solide uitgezien. Er is materiaal genoeg voorhanden, kijkt u maar op onze emissiekalender.

AFM vergroot ondergrens
Dan nog het volgende. De AFM heeft maatregelen aangekondigd om de belegger beter te beschermen. Voor alle beleggingen die aan het publiek worden aangeboden onder 100.000 euro is een prospectus verplicht en dient de aanbieder een vergunning te hebben. Nu ligt die grens op 50.000 euro. Deze maatregel lijkt hout te snijden, maar er is ook wel het een en ander op aan te merken. Zo ligt in onze tak van sport, de obligatiehandel, de minimum coupure van veel leningen op 50.000 euro. Daaronder zitten vaak vooraanstaande ondernemingen met een hoge ‘credit rating’. Die zouden voor de uitgifte van een obligatielening best een aan alle kanten klinkend prospectus kunnen produceren.

Het uitbrengen en laten keuren van een prospectus kost echter tijd. Slaat de markt plotseling om van kansrijk naar nerveus dan is dat vaak een reden om de uitgifte van de lening in te trekken. Het prospectus kan de koelkast in. Vandaar de keuze voor coupures van minimaal 50.000 euro. Er is dan geen prospectusplicht, waardoor er snelheid gemaakt kan worden. En mocht de uitgifte van een lening ontverhoopt toch worden ingetrokken, dan kan dat in elk geval zonder de pijn van een verloren prospectus en alles daar omheen.

Een dergelijke situatie maken we ook nu weer mee. Enkele ophanden zijnde emissies zijn spoorslags ingetrokken vanwege ‘nervositeit’ in de markt. Derhalve alleen maar oudere leningen op onze emissiekalender.

Spreiding
Nu maakt een minimale coupures van 1.000 euro, 50.000 euro of 100.000 euro voor ons in de basis niet uit. Wij zullen toch altijd ons eigen huiswerk blijven maken ten aanzien van de aantrekkelijkheid van de lening, mede in relatie tot de kwaliteit van de debiteur. Wat wel speelt is dat het optrekken van de ondergrens van 50.000 naar 100.000 uit het oogpunt van spreiding tegen de belegger kan werken. Voor veel beleggers is de ondergrens van 50.000 euro per titel al een zware brok om in portefeuille te nemen, maar met 100.000 euro wordt de spoeling wel erg dun. Je sluit dus nog meer beleggers af van individuele schuldtitels.

En dan vraag ik mij af of deze maatregel vanuit risico-oogpunt zijn doel niet voorbij schiet. Wat in eerste aanleg een hogere bescherming lijkt, kan ook averechts uitpakken. Want wat als het misgaat. Dan zit de belegger meteen met een positie van 100.000 euro in zijn maag en zijn de verliezen dubbel zo groot.

Zo’n debacle sluit naadloos aan bij een anekdote van superbelegger Buffett waarin hij de traditionele opvatting over de verhouding tussen risico en rendement aan de kaak stelt. Hoe hoger het risico, des te hoger het rendement, zo staat het in de studieboeken. Maar stel dat iemand zou vragen: “Ik heb hier een revolver met zes kamers en één patroon. Geef een draai aan de cilinder en haal de trekker over. Als je het overleeft, krijg je een miljoen.”  De aangesproken persoon weigert op het aanbod in te gaan, misschien stamelend dat een miljoen niet genoeg is. “Dan krijg je vijf miljoen als je twee keer de trekker overhaalt. ”Nou, dat is nog eens een positieve correlatie tussen risico en rendement,” aldus Buffett. Moraal: let niet op wat je kunt verdienen, maar wat je kunt verliezen. Dus bezint eer ge begint.