“De rente is altijd uitbetaald”, antwoordde Wiegel naar aanleiding van een geldtekort bij een aanbieder van vastgoedobligaties. Wiegel deed die uitspraak als voorzitter van de Stichting Obligatiehouders bij de Bouwhuisgroep, die voor enkele tientallen miljoenen euro´s aan aantrekkelijk ogende obligaties plaatste. Het is een interessante uitspraak van Wiegel. Interessant, omdat het de kern raakt van het beleggen in obligaties, en eigenlijk in alle beleggingscategorieën. Benjamin Graham, de grondlegger van de moderne beleggingsanalyse en leermeester van superbelegger Warren Buffett, formuleerde het in 1934 al als volgt. “Een belegging is een investering die, na zorgvuldige studie, veiligheid van de hoofdsom en een redelijke opbrengst waarborgt. De rest is speculatie.”

Bij een obligatie is het simpel. Je leent 10.000 euro voor 10 jaar uit aan de uitgevende instelling tegen een rentevergoeding van, zeg 5%. Vervolgens krijg je jaarlijks op de couponbetaaldatum 500 euro rente op je rekening gestort om na 10 jaar de 10.000 euro, tezamen met de laatste coupon, terug te ontvangen. Basta.

In het geval van Wiegel ontbreekt er dus iets: de uitbetaalde rente is maar een deel van de som. Waar is mijn inleg? Wat heb ik er aan als ik aan iemand geld uitleen en uiteindelijk alleen rente ontvang. De oud-premier van Engeland, Margaret Thatcher, zou het uitschreeuwen: “I want my money back!” Een investering is pas een belegging als aan beide voorwaarden voldaan is, namelijk: krijg ik mijn rente en krijg ik mijn centen (terug)?

Dubai
Het kan ook fout gaan bij de rentebetaling. Kijk naar Dubai. Het voormalige oliestaatje (voormalig, want de meeste olie is al naar boven gehaald, vandaar hun investeringen in vastgoed en het bankwezen) schortte vorige week zijn rentebetalingen op $26 miljard aan schulden voor ten minste zes maanden op. Geen rente dus. De premie waarmee je het kredietrisico op schuldpapier van de staat Dubai kan afdekken (de Credit Default Swap) schoot als vanzelf omhoog naar bijna 6% (zie de onderstaande grafiek). Van zes bedrijven in Dubai, die door kredietbeoordelaar Moody’s een ‘rating’ gekregen hebben, kregen er vier het predikaat ‘junkstatus’, niet direct een teken van vertrouwen.

Griekenland
Eenzelfde lot wacht Griekenland, zo lijkt het. De Griekse overheid kampt met een begrotingstekort van 12% op het bruto binnenlands product (bbp). In Brussel heeft men berekend dat de totale schuld ten opzichte van het bbp zal toenemen van 99% in 2008 tot 135% in 2011 (zonder bezuinigingsmaatregelen). De twijfel of Griekenland aan zijn betalingsverplichtingen kan blijven voldoen, neemt toe. Dat mag het zichzelf verwijten. Toen het nog goed ging met de economie, liep het begrotingstekort gewoon op naar 5% van het bbp. Nu mag het land de rekening betalen doordat beleggers een veel hogere rentevergoeding vragen op Griekse staatsleningen. Zo moet het land op het ogenblik rond de 4,88% procent rente bieden voor obligaties met een looptijd van 10 jaar. Ter vergelijking: Minister Bos zal op dit moment nog toe kunnen met 3,43% procent om voor dezelfde looptijd voldoende geld binnen te krijgen. Griekenland is dus 1,45% procentpunt, ofwel 145 basispunten zoals dat in het jargon wordt genoemd, duurder uit.